Szukaj   Użytkownicy   Rejestracja   Zaloguj

Poprzedni temat «» Następny temat
Dekoracje kwiatowe w kościele cz.2 - Wielkanoc
Autor Wiadomość
Red
Moderator


Dołączył: 30 Lip 2009
Posty: 547
Piwa: 958/8
Wysłany: 2010-03-27, 23:43   Dekoracje kwiatowe w kościele cz.2 - Wielkanoc

Dekoracje kwiatowe w kościele cz.2 – Wielkanoc

autor: Paweł Fiedorowicz


Pierwsza część cyklu artykułów poświęconego dekoracjom kwiatowym w kościele opisywała dwa następujące po sobie okresy liturgiczne – Adwent i Boże Narodzenie. Przybliżała ich symbolikę, przesłanie i możliwości interpretacji przeżywanych w tych okresach treści za pomocą materiału roślinnego.
Ponieważ okres Postu wyklucza ozdabianie wnętrza świątyni kwiatami dekoracje po długiej przerwie pojawiają się dopiero na Wielkanoc. Przepisy liturgiczne wspominają jednak o wyjątkach – świętach i uroczystościach wypadających w Poście oraz o jednej z niedziel ( 4 niedzieli Wielkiego Postu ) zwanej niedzielą Laetare. Wtedy pojawienie się kwiatów jest dopuszczalne.
Post kończy się w Wielki Czwartek, a wieczorną Mszą Wieczerzy Pańskiej rozpoczyna się Triduum Paschalne traktowane jak nieprzerwana całość trwająca do wieczora Niedzieli Zmartwychwstania, czyli do Nieszporów. Uroczysty obchód przedłuża oktawa Wielkanocy,przez następne 8 dni liturgia jest równie uroczysta jak w dniu Zmartwychwstania . Radość Wielkanocna trwa przez pięćdziesiąt dni do Niedzieli Zesłania Ducha Świętego – ten czas w Kościele Katolickim nazywa się Okresem Wielkanocnym.

Co roku Wielkanoc obchodzona jest po pierwszej pełni księżyca. „ Ruchomość” daty wiąże się z faktem, że Jezus został ukrzyżowany w żydowskie Święto Paschy, tą datę wyznaczano według kalendarza lunarnego. Świat chrześcijański przyjął niedzielę następującą po zrównaniu wiosennym jako niedzielę Zmartwychwstania.

Przygotowanie dekoracji na Wielkanoc, zwłaszcza w polskiej kulturze, jest czymś szczególnym, niektóre z dekoracji pojawiają się tylko w naszym kraju, poza Polską nigdzie indziej nie są obecne w Triduum Sacrum. Dekoracje obejmują : Liturgię Wielkiego Czwartku , tzw Ciemnicę, Grób Pański i Wigilię Paschalną, która rozpoczyna już radosny obchód Świąt Wielkiej Nocy. Elementy wystroju towarzyszą przeżywaniu tajemnic wiary, w ważny sposób uzupełniają bogate w treść i symbole nabożeństwa. Ponieważ celebracja tajemnic zbawienia jest uroczysta kwiaty, choć w skromnej formie, powinny się pojawić przed ołtarzem na wieczornej mszy Wieczerzy Pańskiej. Po niej dokonuję się symbolicznego obnażenia ołtarza – zdejmuje obrusy, usuwa wodę święconą z kropielnic, pozostawia puste tabernakulum, by wprowadzić wiernych w stan skupienia i medytacji. Na końcu liturgii do miejsca dawniej zwanego Ciemnicą przenosi się Eucharystię, dziś używa się określenia ołtarz wystawienia. Widoczne na fotografii nr 1 ascetyczne wnętrze swoją wymową wskazuje na opuszczenie i oczekiwanie na dalszy ciąg wydarzeń. Pozbawione jest bogatej dekoracji , tylko w miejscu przeniesienia Eucharystii ustawiono doniczkowe azalie ( Rhododendron simsii ).


fot. 1

Kwiaty pojawiają się w najważniejszym miejscu Ciemnicy, zaznaczając tylko białym kolorem ten punkt. Podobne wrażenia ma wywołać dekoracja Grobu Pańskiego. Prawdopodobnie sama forma dekoracji Grobu jest pozostałością po średniowiecznych rozbudowanych misteriach paschalnych, jako typowo polski zwyczaj trwa do dziś ( podobnie jak poranna Rezurekcja w niedzielę poza Polską nie jest rozpowszechniona ). We współczesności skupienie uwagi autorów symbolicznego Grobu na bogatej dekoracji nierzadko powoduje mylny przekaz dla odbiorcy– wiernych odwiedzających w tym czasie świątynię. Im bardziej prosta forma, tym łatwiej pochylić się nad przeżywanym misterium, wprowadzić w stan pełnego smutku opuszczenia i oczekiwania, wzbudzić emocje w obserwatorach zbawczych wydarzeń.


fot. 2

Aranżacja Grobu ( fotografia nr 2 ), tak jak poprzednia wykonana w dominikańskim kościele w Warszawie na Służewie , znowu ze skromną dekoracją kwiatową umiejętnie wkomponowaną w całość, pokazuje jak można pokierować narracją by nie była ona przepełniona elementami nie sprzyjającymi skupieniu i zadumie. Podobnie jak skromna dekoracja w wąskiej przestrzeni symbolicznego Grobu na zdjęciu nr 3, gdzie ciekawym elementem, jakby atrybutem męki Zbawiciela, są wykorzystane wzdłuż jednej ze ścian wiodących wgłąb proste kolczaste odrosty grochodrzewu (Robinia pseudoacacia).
Taki dyskretny charakter dekoracji i rozłożenie akcentów przygotowuje na ucztę dla oczu, jaką powinny dać elementy floralne w wystroju świątecznym.


fot. 3

Bywa , że dekoracja Grobu Pańskiego przybiera formy dalekie od treści jakie ma wyrażać, często na dobór kwiatów ma pływ zasada: dużo i tanim kosztem, trwale i oszczędnie. Powszechnie stosowane w ogromnej ilości tulipany lub „ dyżurne” anturium czy białe calle niestety potwierdzają to spostrzeżenie. Nie trudno zauważyć, iż dzieje się to z uszczerbkiem dla estetyki dekoracji Grobu. Zwłaszcza wtedy gdy kwiaty wydają się być przyklejonymi do całej dekoracji, naruszają równowagę kompozycji i nie stanowią przemyślanego elementu całości.

Złożenie do grobu jest fragmentem Wielkopiątkowych celebracji, nie kończy liturgii, bo ona nadal nieprzerwanie trwa do Niedzieli. Do sobotniego wieczora Kościół czuwa w ciszy nad grobem, rozpamiętując mękę i śmierć Chrystusa. Najbardziej bogata w symbole i najpiękniejsza (wypada wspomnieć, ze też najdłuższa ) liturgia Wielkiej Nocy rozpoczyna się po zapadnięciu zmroku w sobotę. Wszystko przybiera odświętnego wyglądu, ogołocone wcześniej z dekoracji prezbiterium teraz jest centrum wydarzeń. Jak widać było z przedstawionych zdjęć kwiaty do tej pory były dodatkiem, teraz mogą pojawić się w pełni by dać wyraz Wielkanocnej radości (fotografie nr 4 i 5 ).


fot. 4


fot. 5

W kontraście do delikatnych kształtów kwiatów z Ciemnicy i Grobu wprowadzone zostały, do dekoracji ołtarza i jego otoczenia, kompozycje z użyciem amarylisu (Hipeastrum). W połączeniu z gałązkami pełnymi pierwszych wiosennych pąków oraz Ornithogalum arabicum dają odczucie świeżości i budzącego się z wielką energią życia. Hipeastrum jest uważane za symbol dostojeństwa i szlachetnej miłości. Uzupełnieniem są frezje wplecione w wysokie, kolumnowe kompozycje. Wszystko to w ogromnej przestrzeni wraz z figurą Zmartwychwstałego i wielkanocną świecą – Paschałem, stanowi czytelny, bardzo dominujący formą przekaz.

Z użyciem tego samego materiału, jakim jest amarylis rytmiczna kompozycja na fotografii nr 6 wykonana w okresie Wielkanocnym, zachowuje świąteczny charakter, doskonale wypełnia przestrzeń stanowiąc równowagę dla ciężkiej optycznie formy ołtarza.


fot. 6

Zbudowana jest na bazie prostokątnych podstaw wypełnionych mchem i rdestem sachalińskim (Reynoutria sachalinensis) - materiałem dostępnym na rynku w trakcie 50 dni Wielkanocnego obchodu. Wspomniałem już, że cały ten czas w kalendarzu liturgicznym Kościoła katolickiego ma wyjątkowy, niepowtarzalny, charakter. Dekoracje Triduum Paschalnego mają dać początek kontynuacji wystrojów w bogatej, uroczystej formie.

Na koniec, o inspiracji, po jaką sięgnąłem przy pracy nad dekoracją Wielkanocną u Dominikanów w Łodzi. Wykorzystałem w niej powtarzający się w wielu przekazach już od średniowiecza motyw drzewa krzyża pełnego zieleni. Motyw przywołuje przywrócenie pierwotnego porządku rzeczy, dostępnego dla ludzi przebywających w Raju w pełnej wolności i wśród bogactwa całego stworzenia. Drzewo złego owocu, opisane w Księdze Rodzaju, dzięki Ofierze Chrystusa staje się na powrót drzewem życia, a wina pierwszych rodziców błogosławioną winą. Przypomina o tym Wielkanocny śpiew starożytnego hymnu chrześcijan znanego od IV wieku (wykonywany jest na początku Liturgii Wielkiej Soboty). W podniosłym Exultet słyszymy: „O, zaiste konieczny był grzech Adama, który został zgładzony śmiercią Chrystusa. O, szczęśliwa wina, skoro ją zgładził tak wielki Odkupiciel''. Ornament drzewa życia prezentuje fotografia nr 7 (ornat rzymski z XIX wieku), natomiast wykorzystanie tego motywu w dekoracji pokazane jest na fotografiach 8 i 9. Jako materiał konstrukcyjny posłużyły gałęzie derenia ( Cornus alba), do których przymocowane są szklane fiolki z pędami ruskusu włoskiego ( Ruscus hypoglossum ).


fot. 7



fot. 8


fot. 9

Z użyciem tych samych materiałów powstała dekoracja widoczna na zdjęciu nr 10. Okalająca wizerunek Zmartwychwstałego (w formie obrazu, a nie rzeźby ) zieleń przywołuje na myśl pełne życia drzewo i jest odniesieniem do roślinnego motywu z obrazu przedstawiającego Chrystusa w zielonej cierniowej koronie na głowie. Obraz pochodzi z XV wieku i jest przechowywany w klasztorze Dominikanek w Św. Annie pod Częstochową.


fot. 10

Jak widać z przedstawionego materiału, dekoracje Wielkanocne wpisują się znacząco w przeżywanie największych tajemnic wiary chrześcijaństwa, wrosły wraz z symbolicznymi przedstawieniami Ciemnicy i Grobu w tradycję narodową Polaków. Od pokoleń stanowią bogate dziedzictwo kulturowe .Można nimi opowiadać wszystko to, czego dotyka się w te wyjątkowe dni. Budować napięcie dramaturgiczne, umiejętnie dozując wrażenia estetyczne, aż do radosnego uniesienia , które osiąga swój szczyt w sprawowanej o świcie w niedzielę tradycyjnie polskiej Rezurekcji.
Wesoły nam dzień dziś nastał!


Paweł Fiedorowicz / www.flordekoration.pl




Autor artykułu dziękuje Dominikańskiemu Ośrodkowi Liturgicznemu za wskazanie materiałów jakie posłużyły do opracowania tekstu oraz br. Mariuszowi Skowrońskiemu OP za fotografie dekoracji, których jest autorem i zgodę na ich publikację.

Do opracowania wykorzystałem:
- „Ogólne normy roku liturgicznego i kalendarza” z Mszału Rzymskiego dla Diecezji Polskich Pallotinum 1996
- '”Święte Triduum Paschalne „ na podstawie Mszału Rzymskiego dla Diecezji Polskich Pallotinum 1999
- „Ogólne wprowadzenie do Mszału rzymskiego” Pallotinum 2004
- Kalendarz Liturgiczny Polskiej Prowincji Dominikanów na rok 2010
- „Świat Chrześcijański w ciszy i rozpamiętywaniu obchodzi uroczystość Męki Pańskiej” publikacja oparta na pracy licencjackiej autorstwa Małgorzaty Bujak (obroniona na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu,w 2004 roku ).
Ostatnio zmieniony przez Red 2010-03-30, 09:13, w całości zmieniany 1 raz  
Postaw piwo autorowi tego posta
 
 
Więcej szczegółów
Wystawiono 8 piw(a):
Llostris, Solid_Wood, pani_filistynka, czikola, Iguana, Jola Darska, quario, tulimania
open 
open

Wiek: 36
Dołączył: 05 Gru 2009
Posty: 22
Piwa: 4/8
Skąd: Łódź
Wysłany: 2010-03-28, 01:40   Re: Dekoracje kwiatowe w kościele cz.2 - Wielkanoc

no to poszło ! dzięki :))
Postaw piwo autorowi tego posta
 
 
janek 


Pomógł: 1 raz
Dołączył: 05 Sty 2008
Posty: 1228
Piwa: 294/124
Wysłany: 2010-03-28, 12:37   

Mogę dopisać się do opinii Lostris. Tekst, który prowadzi, rozwija i uczy. Do tego florystyczny. Nic dodać. Ekstra Paweł, dzięki.
Postaw piwo autorowi tego posta
 
 
Llostris 


Pomogła: 2 razy
Wiek: 28
Dołączyła: 29 Mar 2009
Posty: 2417
Piwa: 290/205
Skąd: Londyn
Wysłany: 2010-03-28, 14:04   

;> tu juz nie ma watpliwosci, a czemu tak? ;)
_________________
If I had a Flower for every time you made me smile and laugh. I'd have a Garden to walk in forever....
Postaw piwo autorowi tego posta
 
 
 
Iguana 


Dołączyła: 04 Gru 2008
Posty: 498
Piwa: 28/64
Wysłany: 2010-03-28, 17:18   

:-) jak to dobrze ze jest ktoś kto potrafi ując w słowa tyle informacji i to jak wspaniale. Dziekuję bardzo i mam nadzieje na kolejne części.
Postaw piwo autorowi tego posta
 
 
Jola Darska 
Jola Darska


Wiek: 58
Dołączyła: 10 Maj 2008
Posty: 1321
Piwa: 147/148
Skąd: Warszawa
Wysłany: 2010-03-28, 17:28   

Open - piszesz o b. ważnych i jakże potrzebnych sprawach.
Bardzo Ci dziękuję za oświecenie.
Niedziela palmowa - u nas w kościele po bokach ołtarza, b. skromne "palemkowe" kompozycje, tzn. ciut zielonej borówki i nieznaczne akcenty kolorowe - barwione trawki.
Ołtarz bez ozdób kwiatowych, brak haftowanych bieżników. Po bokach prezbiterium 2 olbrzymie zielone gałązki palmy daktylowej(?). Zastanowiło mnie to. Teraz jestem mądrzejsza.
Pozdrawiam serdecznie.
_________________
"Bukiet - miejsce, gdzie kwiaty obejmują się dobrowolnie"
www.kwiatyjolandy.blog.onet.pl
http://www.jo-landia-mazurskakraina.blogspot.com/
Postaw piwo autorowi tego posta
 
 
quario 

Dołączył: 07 Gru 2008
Posty: 107
Piwa: 5/13
Wysłany: 2010-03-28, 20:11   

dzięki,zawsze z zainteresowaniem czytam Twoje artykuły.
Postaw piwo autorowi tego posta
 
 
open 
open

Wiek: 36
Dołączył: 05 Gru 2009
Posty: 22
Piwa: 4/8
Skąd: Łódź
Wysłany: 2010-03-28, 23:07   

dziękuję za miłe przyjęcie "ciężkiego tekstu", pisało się niełatwo.
Po takich opiniach wiem, że warto było spędzić trochę więcej czasu nad literaturą ;)) Obiecuję, że kolejne teksty będą mniej obfite, choć treściwe. Bardzo mi milo z tego powodu, że to lektura pożyteczna, pozdrawiam "czytaczy" ;))
Postaw piwo autorowi tego posta
 
 
Jola Darska 
Jola Darska


Wiek: 58
Dołączyła: 10 Maj 2008
Posty: 1321
Piwa: 147/148
Skąd: Warszawa
Wysłany: 2010-03-29, 01:32   

"Dekoracja kwiatowa w liturgii" Francesco Platania
Nota wydawcy:

Dekoracja kwiatowa w liturgii jest książką pionierską w swojej dziedzinie. Autor uważa, że sztuka dekoracji kwiatowej w kościele odgrywa równie ważną rolę, co muzyka czy malarstwo i wraz z tymi sztukami pełni role służebną wobec liturgii, dlatego powinna dorównywać im poziomem artystycznym. Kwiaty w kościele wspomagają liturgię w pełniejszej jej misji głębokiego doświadczenia wewnętrznego. Nie tylko dekorują przestrzeń liturgiczną, ale są także modlitwą. Podczas celebracji nabożeństwa kwiaty pełnią funkcję adoracji, stanowią ofiarę, wyrażają chwałę i dziękczynienie. Jak płonąca świeca jest dalszym ciągiem naszej modlitwy, tak bukiet liturgiczny jest przedłużeniem naszej obecności i prośbą o zbawienie. Bukiet powinien jednak współgrać z określoną celebracją. Dlatego “mistrzowie” od kompozycji kwiatowych muszą oprócz smaku i zdolności artystycznych posiadać przygotowanie z tej dziedziny, a przede wszystkim winni doskonale rozumieć teologiczny sens i istotę celebracji liturgicznych, dla których przygotowują dekoracje. Aby im przyjść z pomocą, autor książki, o. Francesco Platania, każdą liturgiczną “okazję”, na którą przygotowuje się kompozycję, zaopatrzył wnikliwym komentarzem teologicznym, wyjaśniającym treść dogmatyczną i przesłanie teologiczne danej niedzieli czy święta. Jest to swoisty wykład wiary katolickiej, rodzaj katechizmu liturgicznego. Uwrażliwia on także na język symboli i wprowadza w tzw. poetykę kompozycji, czyli sztukę dekoracji kwiatowej w liturgii.

...
No i proszę, chyba warto zakupić.
_________________
"Bukiet - miejsce, gdzie kwiaty obejmują się dobrowolnie"
www.kwiatyjolandy.blog.onet.pl
http://www.jo-landia-mazurskakraina.blogspot.com/
Postaw piwo autorowi tego posta
 
 
open 
open

Wiek: 36
Dołączył: 05 Gru 2009
Posty: 22
Piwa: 4/8
Skąd: Łódź
Wysłany: 2010-03-29, 09:15   

Jolka!
napisz o tym artykuł, do dzieła!
Ja podałem co się dzieje w Polsce wg norm i tradycji przyjętych przez Kościół w naszym Kraju. Na końcu artykułu są odnośniki jakie dokumenty to regulują. Inspiracje można przecież czerpać z różnych źródeł.
Postaw piwo autorowi tego posta
 
 
ka-melia 


Dołączyła: 24 Cze 2009
Posty: 1259
Piwa: 49/83
Skąd: Lublin
Wysłany: 2010-03-29, 10:33   

tak, popieram open'a
Jolcia to był by bardzo kształcący materiał, sezon ślubny przed nami
prosimyyy
_________________
www.rosamelia.com.pl


.....padający w przepaść nie pyta, czyje ręce wyciągają się, by go ocalić.

— Paulo Coelho
Postaw piwo autorowi tego posta
 
 
bednarka77 

Dołączyła: 17 Cze 2008
Posty: 349
Piwa: 48/9
Skąd: warszawa
Wysłany: 2010-03-29, 11:11   

Hieronim St. Kreis OSB
Kwiaty w kościele, tajemnice układania t. 1



Hieronim St. Kreis OSB
Kwiaty w kościele, tajemnice układania t. 2


" Rozpoczęte w 1 tomie cykle tematyczne: Chrystus - Światło, Chrystus - Życie, Chrystus - Droga znajdą kontynuację w takiej mierze, na jaką pozwala rozważanie tajemnic zbawienia wpisane w liturgię okresu Wielkiego Postu i Okresu Wielkanocnego.

Od Adwentu do święta Ofiarowania Pańskiego (1 tom) wiernie towarzyszyła nam poinsecja - symbol Chrystusa przychodzącego w Ciele i Krwi. Teraz pojawi się konieczność szukania innego materiału roślinnego, który ukaże obecność Chrystusa i Jego działanie.

Wobec różnorodności materiału szczególnego znaczenia nabierze dyscyplina i budowanie przez kompozycję jasnego komunikatu."

Hieronim St. Kreis OSB
Kwiaty w kościele, tajemnice układania t. 3


"Rozpoczęte w 1 tomie cykle tematyczne: Chrystus - Światło, Chrystus - Życie, Chrystus - Droga znajdą kontynuację w takiej mierze, na jaką pozwala rozważanie tajemnic zbawienia wpisane w liturgię Okresu Zwykłego w ciągu roku.

Tom otwierają kompozycje na uroczystość Najświętszej Trójcy, a zamykają go propozycje na parafialne dziękczynienie za plony (wrzesień).
Od strony formalnej inspiracją pozostaje ikebana (głównie szkoły Sogetsu), a treść dyktuje orędzie czytań mszalnych. Nadal aktualna pozostaje dyscyplina formalna i budowanie przez kompozycję jasnego komunikatu."

wykorzystano teksty ze strony www.poczytaj.pl
Postaw piwo autorowi tego posta
 
 
open 
open

Wiek: 36
Dołączył: 05 Gru 2009
Posty: 22
Piwa: 4/8
Skąd: Łódź
Wysłany: 2010-03-29, 11:41   

dziękuję za komentarz,
prosimy o stosowny artykuł na forum - skoro jest tyle tekstów źródłowych warto na ten temat napisać osobne opracowanie.Wszyscy będą ubogaceni!! Miło będzie poczytać o tym.
Postaw piwo autorowi tego posta
 
 
Jola Darska 
Jola Darska


Wiek: 58
Dołączyła: 10 Maj 2008
Posty: 1321
Piwa: 147/148
Skąd: Warszawa
Wysłany: 2010-03-29, 14:34   

Open - jakbym Ciebie wyczuła. Szperałam wczoraj w necie. Jest trochę b. ciekawego materiału, myslałam o artykule (nawet kilku, żeby nie zanudzać). To trudny temat, przydałaby się spora wiedza teologiczna, której niestety, ale niewiele mam. Jest jeszcze jeden b. ważny aspekt. Ty potrafisz poprzeć wywody zdjęciami, a to najbardziej jest przemawiające do czytelnika. Trzeba by dużo czasu na przygotowanie takiego materiału.
Jak znajdę czas, może po świętach.
To jest niezmiernie ważny temat. Wciągnął mnie nawet bardzo. Trochę jest literatury w eksięgarniach z przykładami kompozycji włącznie, ale, poza ww. publikacją, nic mnie nie zachęciło, dlatego w literaturę nie będę inwestować.
Muszę też poszukać w starych Bukietach, bo był jakiś artykuł o wydaniu książkowym księdza o sztuce kwiatowej w kościele.
Koniecznie, jak ktoś ma jakieś informacje na temat florystyki sakralnej - proszę o przesłanie mi na priv.
Open - każdy może napisać artykuł, tylko mu się albo nie chce, albo nie ma na to czasu. Tym bardziej składam Ci pokłony.
_________________
"Bukiet - miejsce, gdzie kwiaty obejmują się dobrowolnie"
www.kwiatyjolandy.blog.onet.pl
http://www.jo-landia-mazurskakraina.blogspot.com/
Postaw piwo autorowi tego posta
 
 
Zofia 

Pomogła: 1 raz
Dołączyła: 06 Lut 2010
Posty: 475
Piwa: 59/93
Wysłany: 2010-06-30, 23:45   

Ostatni post na ten temat 29 marca! Piszmy o dekoracji w kosciele.Ja cos tam próbowałam ale w innym temacie (Ciekawe produkty...) Wysłałam pare zdjeć. Chetnie porozmawiam z osobami, które na codzień zajmuja sie dekoracją kościoła kwiatami. Odezwijcie się :-)
Postaw piwo autorowi tego posta
 
 
.::Pani Reklama::.


Dołaczył : Dawno Temu
Posty : 5000
Skad : Z Forum


Aby Forum mogło się rozwijać :)




Wyświetl posty z ostatnich:   
Odpowiedz do tematu
Nie możesz pisać nowych tematów
Nie możesz odpowiadać w tematach
Nie możesz zmieniać swoich postów
Nie możesz usuwać swoich postów
Nie możesz głosować w ankietach
Nie możesz załączać plików na tym forum
Nie możesz ściągać załączników na tym forum
Dodaj temat do Ulubionych
Wersja do druku

Skocz do:  

Powered by phpBB modified by Przemo © 2003 phpBB Group