Tulipany, które przywędrowały do Europy w XVI wieku i na dobre zadomowiły się najpierw w Niderlandach, a potem w wielu innych krajach naszego kontynentu i świata, zachwycają wielością kształtów i barw kwiatów, ale też zapachem, czy dekoracyjnymi liśćmi. Z około 120 gatunków botanicznych stworzono na całym świecie kilkanaście tysięcy...
Tulipany, które przywędrowały do Europy w XVI wieku i na dobre zadomowiły się najpierw w Niderlandach, a potem w wielu innych krajach naszego kontynentu i świata, zachwycają wielością kształtów i barw kwiatów, ale też zapachem, czy dekoracyjnymi liśćmi. Z około 120 gatunków botanicznych stworzono na całym świecie kilkanaście tysięcy odmian. I choć w produkcji ogrodniczej uprawianych jest ich na skalę towarową zaledwie 100-120, to wciąż tworzy się nowe, inne, nierzadko zaskakujące odmiany. Skąd biorą się nowe odmiany tulipanów i dlaczego wciąż się je tworzy?
Nowe odmiany tulipanów – w ogrodnictwie rozmnażanych wegetatywnie przez cebule przybyszowe – tworzy poprzez świadome zabiegi hodowlane, bardzo często poprzez celowe zapylanie wybranych odmian pyłkiem konkretnych odmian lub gatunków. Wówczas uzyskujemy nasiona, które wysiewamy i uzyskujemy siewki. Te potem poddajemy selekcji, a wybrane rozmnażamy dalej wegetatywnie. Nowe odmiany mogą też powstawać innymi metodami, także przez wywoływanie celowych mutacji.
Po co tworzyć nowe odmiany tulipanów? Czy dotychczasowych nie wystarczy?
Powodów jest wiele. Po pierwsze odmiany wszystkich roślin rozmnażanych wegetatywnie, a więc i tulipanów, podlegają po latach tzw. wyradzaniu się, czyli zatracają pierwotne typowe dla siebie cechy. Poza tym poszukuje się nowych cech, które stają się wymogiem współczesności. Poza tym, niech sami kwiaciarze i floryści odpowiedzą, czy nie szukają wciąż nowych barw, kształtów i zapachów kwiatów, pędów, liści? Liczą się przecież oryginalne pomysły bukietów, prac florystycznych i aranżacji, a temu sprzyja oryginalny materiał florystyczny.
Nowoczesne współczesne odmiany tulipanów, poza oczywistymi cechami, takimi jak atrakcyjna barwa i kształt kwiatów oraz liści, powinny nadawać się do pędzenia na różne terminy, mieć wysoką odporność na choroby i szkodniki, dobrą jakość kwiatów w transporcie i handlu oraz długą trwałość w wazonie. I dlatego wciąż prowadzona jest hodowla twórcza. Testowanie pod kątem tych cech trwa w procesie hodowli wiele lat. Uzyskane siewki najpierw poddaje się selekcji negatywnej, tzn. eliminuje się siewki albinotyczne i zdeformowane. W momencie pierwszego kwitnienia, które następuje dopiero w 5-6. roku (!) od wysiewu nasion, przeprowadzana jest selekcja pozytywna, której podstawą jest atrakcyjność kwiatów. Dodatkowo sprawdza się inne cechy. Takie jak współczynnik rozmnażania wegetatywnego cebul, odporności na najgroźniejszą chorobę grzybową – fuzariozę, przydatność do pędzenia i trwałość kwiatów w wazonie.
Nowości odmianowe
Każdego roku na całym świecie powstaje wiele nowych odmian tulipanów. W ciągu ostatnich sześciu trzech lat (2014-2019) corocznie do międzynarodowego rejestru odmian tulipanów prowadzonego przez holenderskie Królewskie Towarzystwo Producentów Cebul Kwiatowych (KAVB) wpisywanych jest od 120 do 155 nowych odmian. Łącznie ten rejestr wzbogacił się w tym okresie o ponad 700 odmian. W większości zostały one wytworzone przez holenderskie firmy hodowlane. Hodowla tulipanów prowadzona jest jednak na znacznie mniejszą skalę także w innych krajach. Np. w 2014 roku zarejestrowano jedną odmianę wyhodowaną w Australii i jedną w Polsce. W 2015 roku zarejestrowano sześć odmian wyhodowanych we Francji i dwie na Łotwie, a w 2016 roku cztery we Francji, dwie na Łotwie, dwie w Chinach i jedną w Japonii.
Specjalne miejsce zajmują odmiany nazywane imionami ważnych osobistości. W Polsce taki trend zapoczątkowała Ambasada Królestwa Niderlandów. Była ona inicjatorem nadania imienia ówczesnej Prezydentowej – Marii Kaczyńskiej – nowej holenderskiej odmianie tulipana. Miało to miejsce w 2008 roku. W ostatnich latach kilkanaście innych holenderskich odmian nazwano imionami słynnych polskich postaci. Na przykład odmiana ‘Marszałek Józef Piłsudski’, której cebule sadzone są w Parku Łazienkowskim w Warszawie. Są też polskie kreacje. W Ogrodach zamku Królewskiego w Warszawie rośnie odmiana ‘Serce Warszawy’ (czerwona fryzowana) wyhodowana przez Romana Szymańskiego z Poznania.
Nowe odmiany, nowe grupy
Nowo zarejestrowane odmiany należą w przeważającej części (blisko 50%) do grupy Triumph. Są to tulipany o klasycznym kształcie kwiatów, ale doskonałe do pędzenia na kwiat cięty i o długiej trwałości pozbiorczej. Zauważa się jednak rosnącą liczbę nowych odmian z grupy Pełne Wczesne oraz Fryzowane (Igiełkowe). Te stają się bardzo modne. Przepięknie wygląda zwłaszcza połączenie igiełkowego zakończenia płatków kwiatowych z pełnością kwiatów.
W ostatnich latach wprowadzono nowe odmiany w typie ‘Yellow Crown’ i ‘Liberstar’. Oficjalnie zaliczano je do niedawna do grupy Triumph, ale o unikalnych kwiatach w kształcie korony. Dla takich odmian utworzono jednak w 2018 roku odrębną grupę w międzynarodowej klasyfikacji odmianowej tulipanów – grupę Coronet (po polsku Koronowe). Pierwszą odmianą wpisaną do holenderskiego rejestru KAVB zaklasyfikowaną do grupy Koronowe była odmiana ‘Crown of Negrita’. Uwagę zwracają tez nowe odmiany w typie ‘Ice Cream’, oficjalnie zaliczane do grupy Pełne Późne, kwiatach pełnych „dwupiętrowych”. Dalsza hodowla z użyciem takich odmian doprowadziła do powstania form o dłuższych kwiatach, zbliżonych kształtem do kwiatów kurkumy lub karczocha. Przykładowe odmiany to ‘Harborlight’, ‘Purple Tower’ i ‘Brooklyn’.
Warto zaznaczyć, że hodowcy starają się jak najszybszej wprowadzać nowości na rynek, ale nieco czasu zajmuje namnożenie cebul. Dlatego na początku próbki cebul do pędzenia otrzymują ogrodnicy do testów. Dopiero potem zweryfikowane w produkcji ogrodniczej i przez ograniczony krąg klientów, trafiają szerzej na rynek.
Na pewno nie raz jeszcze hodowcy zaskoczą nas nowymi kreacjami, zwłaszcza, że hodowla jest jednym z motorów postępu w produkcji. A nowe odmiany tulipanów stawiają nowe wyzwania także florystom.
Jeżeli chcesz dowiedzieć się więcej na temat wirusa pstrości tulipanów, to zapraszamy na wykład dr hab. inż. Dariusza Sochackiego kliknij TUTAJ
ur. w 1966 roku w Skierniewicach, absolwent Wydziału Ogrodniczego warszawskiej SGGW, specjalizacja z roślin ozdobnych; od października 1992 roku do listopada 2015 roku pracownik naukowy najpierw Instytutu Sadownictwa i Kwiaciarstwa, a potem Instytutu Ogrodnictwa w Skierniewicach, specjalista z zakresu ozdobnych roślin cebulowych (rozmnażanie, w tym kultury in vitro, diagnostyka wirusologiczna, uprawa i pędzenie) oraz roślinnych zasobów genowych; Doktorat nauk rolniczych z zakresu ogrodnictwa w Instytucie Sadownictwa i Kwiaciarstwa w Skierniewicach w 2002 roku, sekretarz Stowarzyszenia Producentów Ozdobnych Roślin Cebulowych działającego przy Instytucie Ogrodnictwa (od 1994 roku), wykładowca w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w Skierniewicach (2008-2015). Od 1 grudnia 2015 roku adiunkt w Katedrze Roślin Ozdobnych SGGW w Warszawie. Stopień doktora habilitowanego w dyscyplinie rolnictwo i ogrodnictwo nadany przez Radę Wydziału Ogrodnictwa, Biotechnologii i Architektury Krajobrazu SGGW w Warszawie w 2019 roku. Autor kilkudziesięciu publikacji naukowych i doniesień konferencyjnych, ponad 100 artykułów popularno-naukowych, dwóch książek popularnych opublikowanych w Wydawnictwie Działkowiec („Rośliny cebulowe w ogrodzie”, 2006 i „Dalie”, 2010), współautor trzech oryginalnych odmian roślin ozdobnych (narcyz ‘Heweliusz’ i ‘Passat’ oraz tulipan ‘Agalia’).
Informujemy, iż w celu zapewnienia poprawnego i spersonalizowanego działania naszego serwisu internetowego korzystamy z informacji zapisanych za pomocą plików cookies. Dalsze korzystanie z tej strony, bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej oznacza, że zgadzasz się na stosowanie plików cookies. Czytaj więcej na stronie: Polityka prywatności
Ta strona korzysta z plików cookie, aby zapewnić treści dopasowane do Państwa preferencji. Wśród plików cookie są takie, które są niezbędne do działania podstawowych funkcji naszej strony internetowej. Używamy również plików cookie stron trzecich, które pomagają nam analizować i zrozumieć, w jaki sposób korzystają Państwo z tej witryny. Pliki cookie będą przechowywane w przeglądarce użytkownika tej strony tylko za jego zgodą i można nimi zarządzać stosując poniższe ustawienia.
Pliki cookie absolutnie niezbędne do prawidłowego działania strony internetowej. Te pliki cookie anonimowo zapewniają podstawowe funkcje i zabezpieczenia strony internetowej.
Cookie
Duration
Description
cookielawinfo-checbox-analytics
11 months
This cookie is set by GDPR Cookie Consent plugin. The cookie is used to store the user consent for the cookies in the category "Analytics".
cookielawinfo-checbox-functional
11 months
The cookie is set by GDPR cookie consent to record the user consent for the cookies in the category "Functional".
cookielawinfo-checbox-others
11 months
This cookie is set by GDPR Cookie Consent plugin. The cookie is used to store the user consent for the cookies in the category "Other.
cookielawinfo-checkbox-advertisement
1 year
Plik cookie jest zapisujący zgodę użytkownika na pliki cookie w kategorii „Reklama”.
cookielawinfo-checkbox-necessary
11 months
This cookie is set by GDPR Cookie Consent plugin. The cookies is used to store the user consent for the cookies in the category "Necessary".
cookielawinfo-checkbox-performance
11 months
This cookie is set by GDPR Cookie Consent plugin. The cookie is used to store the user consent for the cookies in the category "Performance".
viewed_cookie_policy
11 months
The cookie is set by the GDPR Cookie Consent plugin and is used to store whether or not user has consented to the use of cookies. It does not store any personal data.
Pozostałe pliki cookie to te, które nie zostały zaklasyfikowane do innej kategorii.
Cookie
Duration
Description
_hjAbsoluteSessionInProgress
30 minutes
Ten plik cookie służy do wykrywania pierwszej sesji odsłon użytkownika.
_hjTLDTest
session
Jest używany podczas uruchamiania skryptu Hotjar. Ma to na celu umożliwienie, by pliki cookie (w stosownych przypadkach) mogły być wykorzystywane także przez subdomeny. Po tym sprawdzeniu plik cookie jest usuwany.
Reklamowe pliki cookie służą do dostarczania odwiedzającym odpowiednich reklam i kampanii marketingowych. Pliki te śledzą odwiedzających na stronach internetowych i zbierają informacje w celu dostarczania dostosowanych reklam.
Cookie
Duration
Description
__gads
1 year 24 days
This cookie is set by Google and stored under the name dounleclick.com. This cookie is used to track how many times users see a particular advert which helps in measuring the success of the campaign and calculate the revenue generated by the campaign. These cookies can only be read from the domain that it is set on so it will not track any data while browsing through another sites.
__utmz
6 months
Plik cookie ustawiany przez Google Analytics służący do przechowywania źródła ruchu lub kampanii, przez którą odwiedzający dotarł do witryny.
fr
3 months
Plik cookie wykorzystywany w reklamach na Facebooku, stosowany do wyświetlania, pomiaru skuteczności i poprawy adekwatności reklam.Śledzi również zachowanie użytkownika w Internecie na stronach, które mają piksel Facebooka lub wtyczkę społecznościową Facebooka.
GoogleAdServingTest
session
Służy do rejestrowania, jakie reklamy zostały wyświetlone użytkownikowi.
IDE
1 year 24 days
Used by Google DoubleClick and stores information about how the user uses the website and any other advertisement before visiting the website. This is used to present users with ads that are relevant to them according to the user profile.
test_cookie
15 minutes
This cookie is set by doubleclick.net. The purpose of the cookie is to determine if the user's browser supports cookies.
VISITOR_INFO1_LIVE
5 months 27 days
This cookie is set by Youtube. Used to track the information of the embedded YouTube videos on a website.
Statystyczne pliki cookie gromadzą anonimowe informacje o tym, w jaki sposób użytkownicy wchodzą w interakcję ze stroną internetową.
Cookie
Duration
Description
__utma
2 years
Służy do rozróżniania użytkowników i sesji. Plik cookie jest tworzony po uruchomieniu biblioteki javascript i nie istnieją istniejące pliki cookie __utma. Plik cookie jest aktualizowany za każdym razem, gdy dane są przesyłane do Google Analytics.
__utmb
30 minutes
The cookie is set by Google Analytics. The cookie is used to determine new sessions/visits. The cookie is created when the JavaScript library executes and there are no existing __utma cookies. The cookie is updated every time data is sent to Google Analytics.
__utmc
session
Plik cookie ustawiany przez Google Analytics i jest usuwany, gdy użytkownik zamyka przeglądarkę. Nie używane w ga.js. Ustawiony dla współdziałania z urchin.js. Historycznie ten plik cookie działał w połączeniu z plikiem cookie __utmb w celu ustalenia nowej sesji / odwiedzin użytkownika.
__utmt
10 minutes
Plik używany do działania Google Analytics "throttle request rate"
_ga
2 years
This cookie is installed by Google Analytics. The cookie is used to calculate visitor, session, campaign data and keep track of site usage for the site's analytics report. The cookies store information anonymously and assign a randomly generated number to identify unique visitors.
_gat
1 minute
This cookies is installed by Google Universal Analytics to throttle the request rate to limit the colllection of data on high traffic sites.
_gid
1 day
Plik cookie instalowany przez Google Analytics. Służy do przechowywania informacji o tym, w jaki sposób odwiedzający korzystają ze strony internetowej i pomaga w tworzeniu raportu analitycznego na temat tego, jak działa witryna. Gromadzone dane obejmują liczbę odwiedzających, źródło, z którego pochodzą, oraz odwiedzone strony w formie anonimowej.
_hjFirstSeen
30 minutes
This is set by Hotjar to identify a new user’s first session. It stores a true/false value, indicating whether this was the first time Hotjar saw this user. It is used by Recording filters to identify new user sessions.
_hjid
1 year
This cookie is set by Hotjar. This cookie is set when the customer first lands on a page with the Hotjar script. It is used to persist the random user ID, unique to that site on the browser. This ensures that behavior in subsequent visits to the same site will be attributed to the same user ID.
_hjIncludedInPageviewSample
2 minutes
Plik cookie, którego celem jest informowanie Hotjar o tym, czy odwiedzający jest objęty próbkowaniem danych określonym przez limit odsłon tej witryny.
YSC
session
This cookies is set by Youtube and is used to track the views of embedded videos.